III-NETİCE

Netice olarak Osmanlı Devleti bir İslâm devletidir. Hukuk nizamı da, uygulamadaki ba’zı gayr-ı meşru’ durumlara rağmen, İslâm hukukudur. Ancak Osmanlı hukukundaki mevzuat hükümleri İki kısımdır: Birincisi, doğrudan doğruya Kur’ân ve sünnete dayanan ve fıkıh kitaplarında ifadesini bulan hükümlerdir ki, bunlara şer’i hükümler, şer’, şer-i şerif denir. İkincisi ise, şer’i hükümlerin tanıdığı sınırlı yasama yetkisine veya içtihad esasına dayanılarak, özellikle mali hukuk, toprak hukuku, tazir cezaları, askeri hukuk ve idare hukukuna ait hukukî düzenlemeler ve temelini örf-âdet, amme maslahatı gibi tâli kaynaklar teşkil eden içtihadî hükümlerdir ki, bunlara da yasa ve benzeri isimler verilir. Bunlar da İslâm’ın esasları dışına çıkamaz ve İslâm hukukundan ayrı bir hukuk nizamı imiş gibi takdim edilemez..

KAYNAKLAR:
1) Barkan. Ömer Lütfi, Kanunlar, I—XXXIII; R. A. Kern, İA, 1/129 vd.
2) BOA. YEE, 14-1540, Devlet-i Aliyye’deki Islahât-ı Kanuniye, sh. 5 vd. 26 - 27.
3) Ibn’ü I—Kayyım, İ’lam’ül—Muvakkı’ın, IV/ 372 - 378; Cin/Akgündüz, Türk Hukuk Tarihi, 1/140, 157.